Meziek

         

 Trök Joseph Hollman Alexander Batta Mastreechter Staar Karel Smulders Andre Rieu Beppie Kraft Frans Theunisz Johnny Blenco Lenie Menten Benny Neyman Keuninkleke Hermenie


Mestreechtenere zien altied groete meziek leefhöbbers gewees umtot al  in 1106 en 1136  euver de chorale (kčrkzčngers) vaan de Sint Servaos woort gesjreve . Die zčngers kaome al op jong leeftied  in deens vaan 't kapitel, die daan dao intern woorte oonderhouwe en oonderwies kraoge in latien en zaank. Zie woorte ouch "Armer  Clock  Brudere " of  " Pianeste " genump umtot zie 't dageleks broed (panis) kraoge in de ruimte oonder de toren. Umtrint 't jaor 1300 waore in 'ne korte tied zoegčt wie 25 Chorale verboonde aon de Sint Servaos, uniek in Europa ! Ouch 't Slevrouwe kapittel had Chorale meh kós hun koer neet op dezelfde hoegde kriege wie die vaan de Sint Servaos. De middeliewse theoreticus en meziekpedagoog Guido van Arezzo maakde veur 't iers blaadmeziek. Heer naom d'n 'ierste lettergreep vaan de zes regels vaan de hymne. En daan eder  lčttergreep edere kier 'n toentrap hoeger. Dat stelsel woort solmisatie genump en is veural op vocaal geriech. Oersprunkelek woort  alle kčrkzaank ŕ capella gezónge, meh ouch in Mestreech raakde me al snel vertrouwd mčt 't örgel. Oersprunkelek mčt e klein instremintsje boebij me mčt de eine hand 't klein klavierke bespäölde en oonderwijl mčt de aandere hand de blaosbalg bedeende. Al in 1282 spraok me vaan 'ne  vaste örganist in de Slevrouwe kčrk en ouch in de Servaos kčrk woort in 1305 gesproke euver 'n örgel mčt 'ne vaste örganist . 
Mčt Antoon Adam en Jan van Elen had Mestreech in de vieftiende en zestiende iew drei generaties örgelbouwers de örgels höbbe geplaots in de kčrke vaan Luik, Antwerpe  en  in de Domkčrk vaan Utrecht. Sommege berópe, zoe wie die vaan muzikante ,vele in väöl steije boete den' ambachs- organisaties en dat is zjus ein vaan de reie boerum in Mestreech zoe wienig dao euver bekind is. In 1604 kraog Mestreech 'ne nuie stads-trompötter in de persoen vaan Gilis Troest. Nog miejer meziek daan de oorwčrreke in de torens maakde de beijaarde (carillons) die venaof 1550 in Mestreech woorte aongebrach.'t Kappittel vaan Sint Servaos leep hei mčt veurop en bestčlde in 1557 bij Herman van Trier oet Aoke 'ne klókkespeul. Ouch de Slevrouwekčrk kraog 'ne beijaard zjus wie de Lakehal. Wie al die klokke loeje moot dat 'n mechtege indrök höbbe gemaak in de stad, boe 't lewej vaan de lui en 't verkier, väöl minder waos es allewijl. De trompöt vaan de stads-umroper en de meziek vaan de straotzčngers,  waor straote weier te hure en te zien. E paar vaan die muzikante bleve of gónge in Mestreech woene zoewie de tromsléger Jean Triber dee in 1469 vaanoet Rijsel kaom. Ouch 'ne hoorn-blozer naomelek  Jan Haerdvoust (1550) oet Borghare en Johan Sesthuis (1458) 'ne fluit-speuler,  waore in deenst bij de magistraat. In de Herberge waore Leonard Puetzenouw (1476) en Peter Quintsleger,  die op luit en gitaar späölde en bekind waore in Mestreech. De magistraat had musikante in deens en sjinkde de instreminte op koste vaan de stad,  zoetot die e sjoen stökske meziek kóste make en speule es 'ne belangrieke persoen de stad kaom bezeuke.



Guido van Arezzo





Cellist Alexander Batta
(1816-1902)

 In de negentiende iew waore in Mestreech twie soorte muzikante naomelek de toesblievers en muzikante die de stad verleten en die örges aanders perbeerde carriëre te make. Eine vaan die muzikante dee boete Mestreech bekind waor , waor Alexander Batta (1816-1902) de bekindste oet 'ne groete muzikale femilie. Jozef Hollman (1852-1926) waor 'nen aandere bekinde cellist dee internationaal bekind waor en väöl oondersjeidinge heed gekrege. Carl Smulders (1865-1934) góng wie heer 15 jaor waor nao 't consevatorium vaan Luik en oontwikkelde ziech tot 'ne begaof componis vaan koer meziek. In 't jaor 1842 riechde Petrus (Pie) Regout zien eigenste hermenie op naomelek de "Sociëté des Ouvries Rčunis " en waor de veurläöper vaan de huidige hermenie Kunst Door Oefening .(KDO).
In Wolder waor de Greune en de Blaowe groete concurrente vaanein en in Hier onstoond in 1906 neve de Hermenie vaan Hier (1851) 'ne nuie hermenie naomelek " Heer Vooruit ". In 1866 woort door Rome verbooje tot vrouwe neet in 'n koer mochte zinge en 't is de verdeenste vaan de Mastreechter Staar (1883) die roond den' iewwisseling 't verbod doorbraok en 'n gemingd zaankkoer had opgerieg. 't Opgeriechde koer bestoond toen oet 12 vrouwe en 12 manneleke stumme. De mieste hermenieje en fanfares leide hun eige muzikante zellevers op zoewie noe ouch 't geval is. De Keuninklijke Hermenie  (1825 de ajdste vaan Nederland) waor den ' ierste dee dao mčt begós en dat meziek oonderwies greujde oet tot 'ne mezieksjaol  die in 1860 ruim zeventig lierlinge had. Dee sjaol waor ein vaan de veurläöpers vaan de Stedeleke Mezieksjaol en dao is later weer 't conservatorium vaan oet oontstande.