| |
| In de negentiende iew waor in Mestreech neet väöl
bezunders te doen op cultureel en sosjaal gebeed. Dat waor daan ouch ein
vaan de reie tot dao ’nen aontal Mestreechter middestanders ’t gedach hadde
dao gèt verandering in te goon bringe. En dat gebäörde daan ouch ! Väöl
partekelere vereiniginge op cultureel gebeed waore op den ‘ierste plaots
gemeind es gezelligheids vereiniginge. De ajdste en de mies versjeije waor
de Momus Sociëteit , beter bekind bij ’t Volk es de Momus. Zie organiseerde
versjèllende openbare fieste, cortège’s, en ouch weer opnuij cortèges met de
Vastelaovend. Meh ouch ’t sociale gebäöre vergaot me neet. Me deilde aon de
minder bedeilde lui sop oet, sjeun, kleiaasj en kole in de winter. De
Historie vaan ‘ne Sociëteit gaof ’t beeld aon vaan ’t gebäöre en ’t leve
vaan Mestreech en zien bewoeners in de negentiende en ’t begin vaan de
twintigste iew. In die hoonderd jaor waore de middestanders de groete
organisaters binne de Momus Sociëteit. Eder Sociëteit had häör eigenste
vereinigings gebouw, zoe wie ’t nog bestaonde gebouw vaan de Momus,en de
Groete Sociëteit oppe Vriethof. |
't Bestuur vaan de Sociëteit Momus
1925
|
De Momus Sociëteit had nog veur ‘ne korte
tied op Sint Pieter ‘ne boete sociëteit “ Slavante “ .
De opriechters vaan
deen ‘ierste sociëteit Momus, waore de middestanders Louis Polis, Jo Naus, en
de gebreurs Stiel. Zie kraoge in 1839 vaan de Mestreechter stads-commedant
Andries des Tombes veur ’t iers
weer touwstumming um ‘ne
Vasteloavends-cortège te organisere. ’t Tema vaan dee Vastelaovends-Cortège
waor “ De blijde intocht
van Keizer Karel in Mestreech op 20 Mei 1520 “. De gezet oet deen tied,
Journal du Limburg sjreef, tot de organisaters nao dat groet suksès
vaan dee cortège ne vereiniging zouw goon opriechte um daan dee
Vastelaovend-Cortège eder jaor te goon organisere. In ’t verleie
organiseerde me in Mestreech dèkser cortège’s of beter gezach ‘nen Ommegang
, meh door ’t belègk vaan de Belzje waor dat verbooje door de
Stads-commedant B.C.J. Dibbets. Nao ’t organisere vaan de
Vastelaovends-Cortège waor op 2 December 1840, den offisjele installatie
vaan ’t bestuur vaan de Momus Sociëteit . Bij den’ opriechting vaan de Momus
Sociëteit had me ‘ne groondwèt mèt ‘nen aontal vaan, wie kin ’t ouch aanders
! ,
èlf artikele gemaak veur de leie. |
|
Louis Polis |
Ein vaan die artikele waor tot me
Mestreechs mós kinne spreke en sjrieve. Mèt ’t cónsequent gebruuk make vaan
’t Mestreechter dialek, is dat later vaan groete beteikenis gewees , veur de
instant hawwing vaan de Mestreechter taol. Nen ‘aander artikel waor tot me
de sjariteit hoeg in ’t veendel mós höbbe stoon, en me dat ouch vaan de leie
kós verwachte. Bij alderlei rampe in binne of boeteland góng bij de Momus
Sociëteit de collectebös langs um geld in te zamele. Ouch woorte in deen
tied kien-aovende georganiseerd um geld in te zamele veur de slachoffers. Mèt de Keersemes, Vastelaovend, of ‘ne Nationale fiesdaag, deeg de
vereiniging broed oetdeile. De erm lui kraoge in de winter hout of kole um
te stoke en werm kleier. In ’t ierste jaor vaan de Momus Sociëteit in 1840, woorte mèt awwe-jaorsdaag, 20.000 kilo kole aon de erm lui oetgedeild. Me
kreeg ouch sop vaan de Momus “ Sopkokerei “ dee gelege waor aon de zuidkant
vaan de Mèrret, in ’t Heilige Geisstraotsje. Sjaolkinder kraoge sjeun en
aander benudighede. In ’t jaor 1888 riegde de Momus Sociëteit e tehoes veur
bejaorde manne op.’t Tehoes is gelege aon de Herbenusstraot nommer 87 en me
had dao plaots veur max.18 bejaorde manslui. |
| ’t Bestuur organiseerde in 1839 veur ’t iers weer ‘ne Vastelaovends-Cortège en dat woort e zoe groet suksès,
tot me binne e jaor mie es viefhoonderd nui leie had veur dee nuie
Vastelaovends vereiniging. Es naom vaan dee vereiniging had me "Momus" gekoze
umtot Momus ‘ne God is vaan spot en kretiek. Kinmèrrekend veur dee nui
Sociëteit waor tot me ummertouw ’t gekkegetal vaan èlf gebruukde. Me had
neet allein ‘ne groondwèt vaan èlf artikele meh de vereiniging woort ouch
bestuurd door 10 leie en ein veurzitter. Ouch bei de bouw vaan ’t
vereinigings-gebouw in 1883 woort ’t gekke-getal vaan elf es basis-getal
genome. De veurgievel vaan ’t gebouw woort èlf meter breid gemaak. ’t Balkon
is gemaak mèt twie kier elf zuilkes. De narre kop bove op de gevel is elf
centimeter hoeg en de binnezaol vaan ’t gebouw waor èlf bij èlf meter groet
en bekleijd mèt spiegels. Bekinde leie vaan de Momus waore oonder aandere G.Franquinet
(1826-1900). Heer waor jurist, literator, stads-archivaris en groet
bestuurder vaan de Sociëteit. Ouch Fons Olterdissen (1865-1923) waor ne
bekinde Mestreechteneer en lei vaan de Sociëteit. Heer organiseerde ‘nen
aontal cortèges en tejater-stökke.
|
’t Bekinste
tejater-stök waor netuurlek De
Kaptein vaan Köpenick en Trijn de Begijn. Oet Trijn de Begijn heet me later
’t Mestreechs Volksleed gekoze, naomelek
“ Hoera viva Mestreech “. Roontelum de iew-wisseling góng ’t gèt slechter
mèt de Momus Sociëteit en leep ’t leie-tal trök. Den’ ierste wereld oorlog
en de daonao heersende crisis-jaore waore dao ouch sjöld aon en de cent waore
op bij de lui. Me heet ’t bestoon vaan de Momus kinne rekke tot ’t iew-fies
vaan 1939. In ’t jaor 1936 heet me veur ’t lètst ‘ne Vastelaovends-cortège
georganiseerd. Den’ organisatie waor toen al gedeiltelek in han vaan
"Maastricht Vooruit", de veurläöper vaan de V.V.V. Mestreech. Vaanaof 1936
woort ‘ne Vastelaovends-cortège georganiseerd door de V.V.V. In dat jaor
woort ‘ne jongere organisatie opgeriech oonder de naom vaan “Het Comité van
Vijf ". .Zie organiseerde neet allein de cortège meh ouch “ De Boonte
Störrem ” en ’t fenomeen ,de Mestreechter Stadsprins.’t Commité deeg allein
organiseren mèr neet de reprizzentatie. De stadsprins woort gezoch in de
bekinde sociëteite vaan Mestreech.
De lètste prins waor Bèr Retra in ’t jaor
1939. Nao d’n twiede wereld oorlog waor ’t Frans Thewissen dee de
Vastelaovendsvereiniging “ De Tempeleers” opriechde. De vereiniging woort
door ‘t Mestreechter Stadsbestuur erkind es de verantwoordelijke vaan de
Mestreechter Vastelaovend. |
Fonds Olterdissen
1865-1923 |
|
|
|
