| |
|
|
| In
‘t jaor 1827 woort in Mestreech ‘ne kristal & glaas-slieperij opgeriech door
Petrus Regout,naomelek de Petrus Regout & Co .In 1834 woort ouch ‘nen
eerdewèrk febrik opgeriech oonder dezelfde naom. In dee kleine slieperij
wèrkde neet mie daan veer maan, en zie vörmde de basis vaan de latere gehiel
geautomatiseerde glaasfebrik vaan De Kristalunie. Me bewèrkde iers
glaasprodukte vaan ’t Belzje glaasfebrik Val Saint-Lanbert. In 1839 stopde die mèt ‘t lievere vaan glaas aon Petrus Regout en dee riechde toen ‘nen
eige glaas en kristal blozerij op. Regout had in dat zelfde jaor e stoommesjien
gekoch boe heer 16 nui slieptouwstelle op aon kós slete. In 1841 bestèlde
keuning Willem II bij Regout ‘ne kritalle servies ter weerde vaan 1.000
gölde. ’t Jaor daonao bestèlde heer veur 24.000 gölde twie kandelere, dee
heer aon de Franse keunig Louis Philippe sjoonk. Die kandeleers waore 4.5
meter hoeg en gehiel samegestèld oet kristalle illeminte die gemonteerd waore
in vergulde verbindings stökke. In de voot vaan de kandeleers had me e
oorwèrk gemaak dat den ‘olie-touwvoor nao de lampe regelde. |
|
In
de laop vaan de 19e iew greujde ’t febrik oet tot de
belangriekste producent vaan glaas en kristal in Nederland. De ajdste
bestaond gebleve verkaop-catalogus is vaan ‘t jaor 1864. In deen tied
woorte dèks verkaop-catalogi oetgegeve die veurzien waore vaan geteikende
produkten. Oet die catalogi kaom dudelek nao väöre tot me in Mestreech in ’t
begin vaan de 20e iew riek geslepe kristal maakde. In 1899 woort
de naom vaan ’t glaasfebrik veranderd in N.V. Kristal-Glas en
Aardewerkfabrieken De Sphinx. In Meerse woort in 1902 ‘ne twiede glaasfebrik
in Mestreech opgeriech naomelek
“De Stella “ door Louis Regout,’ne zoon vaan Petrus Regout. In 1925 kaom
’ne fusie tot stand tösse die twie glaasfebrikke en kraog de naom vaan N.V.
De Kristalunie.
|
't Glaasfebrik vaan Petrus Regout 1829. |
| De
fusie waor ’t gevolg vaan ’t ummertouw miejer wegvalle vaan ‘ne boetelandse
aofzètmèrret en de lèstige aonvoer vaan groond en brandstoffe. De twie
glaasfebrikke produceerde op dat momint veural hoeshoudelek gebruuksglaas in
versjèllende kwaliteite. Meh ’t kristal woort wel riek verseerd en geslepe.
Den' ierste jaore maakde me veural oontwerpe nao Frans of Ingels veurbeeld meh
in de jaore veerteg en viefteg begós De Kristalunie ouch oontwerpe vaan
Nederlandse kunstenere te make. Vaanaof 1928 tot 1937 waor graficus W.J.Rozendaal
verboonde aon de Kristalunie in Mestreech en gaof in deen tied nen' eigentieds
beeld aon de Kritalunie. |
 |
Rozendaal waor in 1924 al ieder verboonde aon ‘t
eerdewèrk febrik vaan de Sphinx es oontwerper vaan servieze en seerdecords.
In 1928 woort heer aongetrokke door de Kristalunie um dao oontwerpe te make
veur gebruuks-glaas en kristal. Kort daonao kreeg heer de algemeine leiding
euver de vörmgeving mèt de oetdrökkeleke opdrach um kunstzinnige producte te
oontwikkele vaan ’t niveau vaan de concurrent oet Leerdam. Nao ’t vertrek
vaan Rozendaal woorte nog ‘nen aontal oontwerpe gemaak door Edmund
Bellefroid en Frans Hollman. In 1938 woort de Kristaluni euvergenome door ’t
Glaasfabrik Leerdam en in ’t jaor 1959 woort zie weer euvergenome door De
Verenigde Glasfabrieken Schiedam. |
In ’t jaor
1966 woort de productie vaan kristalglaas gedeiltelek euvergeplaots vaan
Leerdam nao Mestreech meh me stopde daomèt in 1977. In 1969 waor me begós
mèt de productie vaan verpakkings-glaas boe veural aajd mijnwèrkers oet de
geslote mijne woorte ingezat. Allewijl weurt in Mestreech allein nog mèr
verpakkingsglaas gemaak. Op de locatie in Wiekerpoort zien 9 productielijne
geplaots,die kinne eder 450 potte of flesse per minuut produceren. In 1995
woorte de Vereinigde Glaasfebrikke euvergenome door ‘t Franse concern:
Boussois-Souchon-Neuvesel (BSN) en de naom woort veranderd in BSN Glasspack.
Allewijl is ‘t bedrief eigendom vaan O-I Manufacturing. |
|
 |
| |
|
Twie wienglazer "Eisenloeffel",
óntwerp
Jan Eisenloeffel 1928,
|
|
Breefpepier vaan de
Kristalunie 1942.
|
Kinderaarbijd in 't glaasfebrik. |
|
|
|
Oet de Limburger Koerier vaan 27 April 1907.
Maastricht.
Mr. L.H.W. Regout deed ons toekomen de loonstaten over de laatste
zes maanden van 1906, betreffende de 1230 arbeiders in dienst der Commanditaire
Vennootschap Porselein- en Muurtegelfabriek Mosa en Glasfabriek Stella. Den heer
Regout achtte dit noodzakelijk ter bestrijding van onware voorstellingen, van
socialistische zijde gegeven omtrent het bedrag der loonen.
De 565 mannelijke arbeiders boven 19 jaar verdienden gemiddeld 2 gulden 5 per
10-urige werkdag, de 117 vrouwen 1 gulden 14.Van de 354 jongens en 142 meisjes
tussen de 12 en 18 jaar verdienden de 18 jarige jongens gemiddeld 97cent, de
meisjes 85 cent.De 13 jarige jongens 59 cent, de meisjes 56 cent.
De 12 jarige jongens 57 cent, de meisjes 54 cent per 10-urige werkdag.
De 52 overige arbeiders waren in tijdelijke dienst.
Eene bepaling van het fabrieksreglement om geene arbeiders beneden 13
en-een-half jaren in dienst te nemen, kon niet worden gehandhaafd wegens
onvoldoende aanbod. Over de laatste zes maanden van 1906 werkten bij Mosa en
Stella 133 jongens van 12-13 jaar en 16 meisjes van 12-13 jaar
|
|
|
|
