Hendrik van Veldeke

         

 Trök





 

 


Hendrik van Veldeke
1150 - 1184

  


Hedrik van Veldeke is geine gebore Mestreechteneer, meh heer is zier zeker vaan groete beteikenis en invlood gewees veur ’t Maosland en in ’t bezunder veur Mestreech. Heer is al-evels gebore örgens in de buurt vaan Mestreech, in ’t Veld(eke) e gehuch vaan Spalbeek dat behuurde bij de stad Hasselt. Hendrik van Veldeke is umtrint ’t jaor 1128 gebore en euverlije in ’t jaor 1184. Heer waor d’n ierste diechter dee neet in ’t Latien meh in ’t Maoslands (‘ ne volkstaol) diechde. Heer is veural bekind gewore door e groet gediech dat heer maakde euver ’t leve vaan Sint Servaos. Meh heer sjreef ouch väöl leefdes-gediechte en minne lederen in zien moojertaol. Mestreech waor veur häöm ‘ne stad boe heer gere verbleef en dat bliek oonder aandere euver  e gediech, dat heer euver Mestreech sjreef.


Triecht
In eynen dall scoen ende liecht,
Effen ende wael ghedaen
Daer twee water tsamen gaen.
Eyn groot ende eyn cleyne,
Claer,schoen en de reyne.
Dats die Jeker ende die Mase,
Beide te korne ende te grase
Es die stadt wale gheleghen
Ende te schepen in voele weghen,
In visschen ende in ghewilden
Ende in goeden ghevylden
Der bester coren eerden
Die ye mochte ghewerden.
Des steyt die stat te maten
Aen eynre ghemeynre straten
Van Inghelant in Ongheren
Voer Colne ende voer Tongheren
Ende alsoe dies ghelijck
Van Sassen in Vrancrijk
Ende mit scepe die des pleghen
Te Denemerken ende te Norweghen.
Die weghe versamenen sich all dae.
Des is die stadt daer nae
Gheheiten Traiectum.

 


Hendrik van Veldeke
 (Große Heidelberger Liederhandschrift)
Al-evels behuurde Hendrik van Veldeke tot e geslach vaan “Ministeriale “ dat zien oonvrije Edele vaan ‘ne liegere stand. ’t Bestoon vaan zoe’n geslach, weurt in ‘nen oorkonde vaan oet de dertiende iew vermeld. Oet ’t fiet tot heer in zien werreke Latiense bronne heet gebruuk, bliek tot heer ne gooi opleiding heet gehad. Hendrik van Veldeke heet väöl euver ’t leve vaan Sint Servaos gesjreve,woersjeinelek in opdrach vaan de köster, Hr.Hessel, vaan ’t Sint Servaos kapittel en vaan Agnes van Metz, de Gravin van Loon. ’t Werrek euver Sint Servaos besteit oet twie deile boevaan ’t ierste ‘ne levens-besjreiving (Vita) vaan Servaos is. Sint Servaos waor ‘nen Armeen dee nao Lotharinge trok en in Toongere Bisshop woort. Meh de zóndige lui (de Hunne) oet Toongere kierde ziech tege häöm en dat waor de reije tot heer nao Mestreech kaom. E paar weke nao zien aonkoms in Mestreech is Sint Servaos op 13 Mei 384 euverlije. Sint Servaos is de Stads-Patroen Heilige vaan Mestreech.
 ’t Twiede deil vaan dat werrek heet Veldeke tösse 1174 en 1185
gesjreve en góng euver de woondere dee Sint Servaos nao ziene doed verriech zouw höbbe.   


Gedinkstein bij de Veldekemeule in Spalbeek (Hasselt)

 

 Veldekes groetste werk waor de “Eneas-Roman”  dee heer baseerde op ‘nen aw Franse roman d’ Enecas en trök geit op Vergilius Aeneis.( ‘ne groete heldendicht boe-in de groetheid vaan Rome, en vaan Rome’s oersprunk en verleie weurt bezonge). ’t Groetste deil sjreef Hendrik van Vekdeke naoventrint in 1175 bliekens den ‘ epiloog vaan den’ Eneasroman. Heer leet zien veur ‘t veer-vijfde voltoeide manuscript leze aon de Gravin vaan Kleef, die ’t weer aon ein vaan häör hofdames touw vertrouwde. Meh ’t werk woort gestole en Veldeke kraog ’t werk pas weer trök in 1184, vaan ‘ne Paltsgraof Herman van Thüringen. Dee gaof häöm ouch den ‘opdrach um ’t werk weijer aof te make. Wee ’t gestole had waor oondudelek, meh me dink tot ’t broor vaan Herman van Thüringe, Hendrik Raspe d’n deef waor. D’n ierste roman vaan Hendrik van Veldeke gesjreve in ‘ne Germaonse taol waor “ Eneas”. In dee roman besjreef heer de leefde, de deugden, en de sjoenigheid aon ’t hof vaan oonder aandere de Paltsgraof Herman van Thüringe. Oondaanks de tragische gebäörtenisse in ’t verhaol, sjreef heer ‘t op ‘ne positieve toen.
Aon ’t eind vaan de roman sjrijf heer euver de broelof vaan Eneas en Lavinia, boein ‘nen optimistisch mins en wereld-beeld weurt weergegeve ,vörmd de apotheose vaan de roman.Vaan Hendrik van Veldeke zien ouch ‘nen aontal vaan 30 minnestrele ledere bewaord gebleve.Heer behuurde daomèt tot ‘den ierste generatie vaan Minnezèngers dee de Romaanse hoofse minnepoëzie in ‘ne Germaonse taol gebruukde. Es me häöm vergeliek mèt aandere minnezèngers oet ziene tied, veel Veldeke op mèt grèpkes en zelfspot. Heer späölde ouch gere in zien ledere mèt rijm en klaank. Zoewel in Mestreech en in Hasselt steit ‘ne standbeeld vaan d’n diechter. Ouch heet me in versjellende stei, straote, pleine, sjaole en vereiniginge nao häöm vernump. De Provinciaole vereiniging Veldeke Krink Limbörg heet tot doel: ’t behaajd en becordere vaan de Limburgse taol. De groetste sociologe zien ’t d’r euver eins tot ’n taol de bepaolende bindings-factor is vaan ’n cultuur of sameleving. Es me dat trök vertaold nao de Mestreechse situatie , kin me ’t daomèt haos neet ooneins zien. ’t Spreke vaan de Mestreechtertaol is dinkelek de groetste reie tot väöl Mestreechtenere ’t geveul höbbe Mestreechteneer te zien.  Me steit dao allein neet edere daag bei stèl.


Hendrik van Veldeke